Туғруқдан кейин геморрой: ўзингизга қандай ёрдам бериш мумкин

2026-11-12

Туғруқдан кейин геморрой кўп учрайди: унга ҳомиладорлик, тўлғоқдаги кучаниш ва илк ҳафталардаги ич қотиши сабаб бўлади.
Асосий ёрдам — кучанишсиз юмшоқ ич келиши, сув, клетчатка, эҳтиёткор гигиена ва илиқ ванналар.
Эмизиш даврида ҳар қандай суртма, шам ва таблетка фақат шифокор тавсияси билан қўлланади.
Йўриқномага кўра, эмизиш даврида Флебодиа 600 тавсия этилмайди.
Кўп қон кетиши, қора нажас, иситма ёки кескин оғриқ — зудлик билан шифокорга мурожаат қилиш учун сабаб.

Чақалоқ ниҳоят ухлади, сиз эса ҳожатхонага боришни ўйлаб хавотирланасиз: у ерда ачишиш, қичишиш ва қоғозда қон изи. Кўп ёш оналар индамай чидайди ва ҳатто шифокорга айтишга ҳам уялади — ахир ҳозир ҳамма гап фақат чақалоқ ҳақида.

Ҳолбуки, туғруқдан кейин геморрой — бу даврнинг энг кўп учрайдиган шикоятларидан бири ва унда уяладиган ҳеч нарса йўқ. Кўпинча уни уйда юмшоқ чоралар билан енгиш мумкин, шифокор эса эмизиш билан мос келадиган давони танлаб беради. Келинг, тартиб билан кўриб чиқамиз.

Нега туғруқдан кейин геморрой пайдо бўлади?

Геморроидал тугунлар — тўғри ичакнинг пастки қисмидаги томир чигаллари, улар ҳар бир инсонда бор. Муаммо тугунлар қонга тўлиб, катталашиб, пастга силжиганда бошланади. Ҳомиладорлик ва туғруқ бунинг учун деярли идеал шароит яратади.

Катталашаётган бачадон босими. Ҳомиладорликнинг иккинчи ярмида у кичик чаноқ веналарини босади ва тўғри ичакдан қон қайтиши секинлашади.
Гормонлар. Прогестерон томир деворларини бўшаштиради ва ичак ишини секинлаштиради, шунинг учун ҳомиладорларда ич қотиши тез-тез учрайди.
Кучаниш. Туғруқ пайтида қорин бўшлиғи ва чаноқ веналаридаги босим кескин ошади, тугунлар бир неча соат ичида катталашиши ёки ташқарига чиқиши мумкин.
Туғруқдан кейинги илк ҳафталар. Чоклар туфайли оғриқдан қўрқиш, эмизиш пайтида суюқлик етишмаслиги, овқат ва уйқу тартибининг бузилиши ич қотишини давом эттиради.

Бу касалликнинг аёлларга хос бошқа жиҳатлари ҳақида «Аёлларда геморрой» мақоласида ўқишингиз мумкин.

Бу айнан геморрой эканини қандай билса бўлади?

Энг типик белгилар — орқа чиқарув тешиги атрофида қичишиш ва ноқулайлик, ичак тўлиқ бўшамагандек туюлиши, ҳожатхона қоғозида ёки нажас устида оч қизил қон. Ташқи тугунлар орқа тешик четида юмшоқ бўртиқлар каби сезилади. Агар тугун тўсатдан қаттиқ, кўкимтир ва кескин оғриқли бўлиб қолса, унда тромб ҳосил бўлган бўлиши мумкин — бундай тугунни яқин орада шифокорга кўрсатиш керак.

Ўхшаш шикоятлар бошқа ҳолатларда ҳам бўлади. Масалан, ҳожат пайтида ва ундан кейин ўткир, кесувчи оғриқ кўпинча анал ёриқдан далолат беради, у ҳам туғруқдан кейин тез-тез учрайди. Уларнинг фарқини «Анал ёриқми ёки геморрой» мақоласида тушунтирганмиз. Аниқ ташхисни фақат шифокор кўрикдан кейин қўяди.

Бугуноқ уйда нима қилиш мумкин?

Туғруқдан кейин геморройда уй чоралари битта мақсадга қаратилган: нажас юмшоқ бўлсин, тугунлар эса жароҳатланмасин ва қонга тўлиб кетмасин.

Етарлича суюқлик ичинг. Эмизиш пайтида организм кўпроқ суюқлик йўқотади, шунинг учун чақалоқни эмизадиган жойингиз ёнида бир шиша сув турсин ва чанқаганингизда ичинг. Эрталаб бир стакан илиқ сув кўпчиликка ичакни «уйғотишга» ёрдам беради.
Клетчаткани аста-секин қўшинг: сули бўтқаси, сабзавотли шўрва, димланган сабзавотлар, олма, нок, олхўри ва ўрик қоқи, бутун донли нон. Клетчаткани бирданига кўпайтириш қорин дам бўлишига олиб келиши мумкин, шунинг учун кичик қадамлар билан боринг.
Кучанманг ва ҳожатни ушлаб турманг. Оёғингиз остига паст курсича қўйинг, шунда тиззалар сондан баландроқ бўлади. Ҳожатхонада телефон билан узоқ ўтирманг.
Ҳожатдан кейин қаттиқ қоғоз ўрнига салқин ёки илиқ сув билан ювининг ва терини юмшоқ сочиқ билан оҳиста босиб қуритинг.
Кунига бир неча марта 10–15 дақиқадан илиқ сувга ўтириб ванна қилинг — оддий илиқ сув билан, ҳеч нарса қўшмасдан. Оралиқда чоклар бўлса, буни қачондан бошлаш мумкинлигини аввал акушер-гинекологдан сўранг.
Тугунлар шишганда қисқа вақтга совуқ қўйиш мумкин — масалан, тоза матога ўралган муз пакетини бир неча дақиқага.
Ёнбошлаб ётиб дам олинг. Чақалоқни ёнбошлаб ётган ҳолда эмизиш қулай ва фойдали: оралиққа босим камаяди.

Агар овқат ва сув етмаса, ич юмшатувчи воситаларни таваккал сотиб олманг: шифокор эмизиш билан мос келадиган юмшоқ воситани танлаб беради. Ични зарарсиз йўлга қўйиш ҳақида «Ич қотиши ва геморрой» мақоласида батафсил айтилган.

Эмизиш даврида қайси дориларни қўллаш мумкин?

Кўп моддалар она сутига ўтади, шунинг учун туғруқдан кейин ҳар қандай суртма, шам ва таблетка фақат шифокор тавсияси билан қўлланади. Хавфли халқ рецептларидан ҳам фойдаланманг: куйдирувчи ва таъсирловчи воситалар нозик шиллиқ қаватни шикастлаши мумкин.

Агар венотоник препаратлар ҳақида эшитган бўлсангиз, шуни билиш муҳим: расмий йўриқномага кўра, эмизиш даврида Флебодиа 600 тавсия этилмайди. Эмизиш тугагач, даволаш масаласини шифокор билан муҳокама қилиш мумкин. Ҳар қандай препаратни қўллашдан олдин йўриқнома билан танишиб чиқинг ва мутахассис билан маслаҳатлашинг.

Туғруқдан кейин геморройда қачон шифокорга бориш керак?

Агар бир неча кунлик уй чораларидан кейин яхшиланиш бўлмаса, қоғозда қон қайта-қайта пайдо бўлса, тугунлар ташқарига чиқиб, ўзи жойига қайтмаса, проктолог (колопроктолог) қабулига ёзилинг. Акушер-гинеколог ёки терапевтдан бошласангиз ҳам бўлади — улар кўрикдан ўтказиб, керак бўлса йўлланма беради. Кўрик кўп вақт олмайди ва нозик тарзда ўтказилади.

Касаллик қайталанмаслиги учун нима қилиш керак?

Ўткир белгилар босилгач ҳам фойдали одатларни сақлаб қолинг: олдинда уйқусиз тунлар ва ҳаётнинг янги мароми бор, ичак ва веналарга эса барқарорлик керак.

Мунтазам овқатланинг, сабзавот, мева ва дуккаклилар ҳар куни дастурхонда бўлсин.
Ҳаракат қилинг: шифокор рухсат бергач, аравача билан қисқа сайрлар ичакни ҳам, оёқлардаги қон айланишини ҳам юмшоқ ишга туширади.
Чақалоқ ва аравачани нафас чиқараётиб кўтаринг, нафасни ушлаб турманг — шунда қорин бўшлиғидаги босим камроқ ошади.
Туғруқдан кейин чаноқ туби мушаклари учун машқлар кўп тавсия қилинади; уларни шифокор билан маслаҳатлашиб бошланг. Улар геморройнинг олдини олиши ҳақида тўғридан-тўғри далиллар кам, аммо чаноқ тубини тиклаш учун фойдали.
Агар яна фарзанд режалаштираётган бўлсангиз, шифокорга туғруқдан кейин геморрой бўлганини айтинг: кейинги ҳомиладорликда ич қотишининг олдини олишни илк ҳафталарданоқ бошлаган маъқул.

Ўзингизни аянг

Туғруқдан кейин геморрой — ҳукм эмас ва уялиш учун сабаб эмас. Кўп аёлларда ич келиши йўлга қўйилиб, организм тиклангани сари белгилар бир неча ҳафта ичида аста-секин босилади. Ўзингизга ҳам чақалоғингизга қандай меҳр билан қарасангиз, шундай ғамхўрлик қилинг: сув қўл остида, илиқ ванна, шошилмасдан хотиржам ҳожат. Бирор нарса безовта қилса, шифокорга боришни орқага сурманг.

Manbalar: 1. van Tol RR, Kleijnen J, Watson AJM, et al. European Society of ColoProctology: guideline for haemorrhoidal disease. Colorectal Dis. 2020;22(6):650–662. 2. Davis BR, Lee-Kong SA, Migaly J, Feingold DL, Steele SR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Dis Colon Rectum. 2018;61(3):284–292. 3. Flebodia 600 preparatini tibbiyotda qo'llash bo'yicha yo'riqnoma (O'zbekiston Respublikasi).

Туғруқдан кейин геморрой ўз-ўзидан ўтиб кетадими?

Кўп аёлларда ич келиши йўлга қўйилиб, ҳомиладорлик юки кетгач, белгилар бир неча ҳафта ичида сусаяди. Аммо яхшиланиш бўлмаса, қон мунтазам кеца ёки тугунлар ташқарига чиқса, проктолог кўриги керак.

Геморрой бўлса, эмизиш мумкинми?

Ҳа, геморрой эмизишга халақит бермайди. Чекловлар дориларга тегишли: суртма, шам ва таблеткаларни шифокор эмизишни ҳисобга олиб танлайди.

Эмизиш даврида Флебодиа 600 ичиш мумкинми?

Йўқ, йўриқномага кўра эмизиш даврида препарат тавсия этилмайди. Эмизиш тугагач, бу масалани шифокор билан муҳокама қилиш мумкин.

Туғруқдан кейинги геморройни қайси шифокор даволайди?

Проктолог (колопроктолог). Акушер-гинеколог ёки терапевтдан бошлаш ҳам мумкин: улар кўрикдан ўтказиб, керак бўлса тор мутахассисга йўналтиради.