Геморройда гигиена: ҳар кун учун оддий қоидалар

Геморройда гигиена: ҳар кун учун оддий қоидалар

Қичишиш, ачишиш, намлик ва ноқулайлик ҳисси — булар ҳақида ҳатто яқинлар билан ҳам гаплашиш одат эмас. Одам чидайди, терини қаттиқ қоғоз билан ишқалайди, гоҳ у, гоҳ бу воситани синаб кўради, нохуш сезгилар эса фақат кучаяди.

Яхши хабар шуки, оддий парвариш қоидалари геморройда ҳаётни сезиларли енгиллаштиради. Ёмон хабар — кўп одатий ҳаракатлар, аксинча, терини таъсирлантиради. Келинг, ўзингизни қандай тўғри ва эҳтиёткорлик билан парвариш қилишни кўриб чиқамиз.

Геморройда гигиена нега бунчалик муҳим?

Орқа чиқарув тешиги атрофидаги тери юпқа ва сезгир. Геморройда у кўпинча таъсирланган бўлади: катталашган тугунлар анал каналнинг тўлиқ ёпилишига халақит беради, бироз шиллиқ ажралади, нажас излари қолади, тери намланади. Шундай шароитда қичишиш, қизариш ва майда ёриқлар осон пайдо бўлади.

Геморройда эҳтиёткор гигиена бу doiрани узишга ёрдам беради: тери тоза ва қуруқ қолади, таъсирланиш босилади, қўзғалишлар енгилроқ ўтади. Аммо ёдда тутинг: гигиена белгиларни енгиллаштиради ва даволашни тўлдиради, лекин унинг ўрнини босмайди.

Ҳожатдан кейин қандай тўғри ювиниш керак?

Ўзбекистонда кўп оилаларда қумғон ёки обдастадаги сув билан ювиниш — азалий одат, геморройда эса бу жуда фойдали. Сув ҳар қандай қоғоздан кўра юмшоқроқ тозалайди.

  1. Салқин ёки илиқ сув ишлатинг, иссиқ эмас. Иссиқ сув томирларни кенгайтиради ва шиш ҳамда қичишишни кучайтириши мумкин.
  2. Қўл ёки сув оқими билан, ишқалагичсиз ва қаттиқ ишқаламасдан юмшоқ ювинг. Аёлларга олдиндан орқага қараб ювиниш тавсия этилади.
  3. Совун ҳар сафар керак эмас. Кунига бир марта ҳидсиз юмшоқ восита етарли, қолган пайтларда — тоза сув.
  4. Терини юмшоқ сочиқ ёки қоғоз салфетка билан босиб қуритинг. Ишқаламанг: ишқаланиш яллиғланган терини шикастлайди.
  5. Тери қуруқ эканига ишонч ҳосил қилинг. Намлик таъсирланишни кучайтиради, шунинг учун ювингандан сўнг дарҳол кийинишга шошилманг.

Агар уйда биде ёки гигиеник душ бўлса, улардан фойдаланинг: сув босими юмшоқ, ҳарорати эса қулай бўлсин. Ювинишнинг имкони бўлмаган жамоат жойларида ҳидсиз юмшоқ салфеткалар асқотади, уйга келгач эса биринчи имкониятдаёқ сув билан ювининг.

Интим гигиена учун алоҳида сочиқ ва уни тез-тез алмаштириш — оддий, аммо муҳим қоида.

Ҳожатхона қоғози, нам салфеткалар ва совун: нимани танлаш керак?

Илиқ ўтирма ванналарни қандай қилиш керак?

Илиқ ўтирма ванналар — геморройда энг қадимий ва оддий тавсиялардан бири. Уларнинг фойдаси ҳақида қатъий илмий далиллар кам, аммо кўпчиликка улар орқа тешик мушакларини бўшаштириш, қичишиш ва ноқулайликни камайтиришга ёрдам беради.

  1. Тоза тоғорага илиқ, лекин иссиқ бўлмаган сув қуйинг — у орқа тешик соҳасини қоплаб турсин.
  2. Унда 10–15 дақиқа ўтиринг. Ваннани ҳожатдан кейин ва ухлашдан олдин, кунига бир неча марта қилиш қулай.
  3. Ҳеч нарса қўшманг: оддий илиқ сув етарли.
  4. Ваннадан кейин терини эҳтиёткорлик билан босиб қуритинг ва қуришига имкон беринг.

Операция ёки туғруқдан кейин чоклар бўлса, ванналарни қачондан бошлаш мумкинлигини шифокордан сўранг.

Ванналар учун шифокор тавсиясисиз маргансовка (калий перманганат) ва бошқа антисептикларнинг қуюқ эритмаларини ишлатманг: улар нозик терини куйдириши ва қуритиб юбориши мумкин. Кўпчилик ўтлар дамламасини яхши кўради, аммо уларнинг фойдаси ҳақида далиллар кам, ўтларга аллергия эса бўлиши мумкин.

Қандай ички кийим ва кийим мос келади?

Кун бўйи рул ортида ёки бозорда пештахта ортида ўтказадиганлар ўзи билан захира ички кийим олиб юргани фойдали: уни кун ўртасида алмаштириш жазирамада терини қуруқ сақлашнинг оддий усули.

Ҳожатхона одатлари ҳам гигиенанинг бир қисми

Нажас қанча юмшоқ ва ҳожатхонада ўтказилган вақт қанча қисқа бўлса, тугунлар ва тери шунча кам шикастланади. Шунинг учун геморройда гигиена ҳожатхонага боришдан олдинроқ бошланади.

Фақат гигиена қачон етарли бўлмайди?

Яхши парваришга қарамай қичишиш, ноқулайлик ёки қоғоздаги қон бир ҳафтадан ортиқ безовта қилса, проктолог кўриги керак. Орқа тешик атрофидаги қичишиш фақат геморройда бўлмайди: уни замбуруғли инфексиялар, дерматит, гижжалар, гигиена воситаларига аллергия ҳам чақиради. Ҳафталаб тасодифий кремлар билан ўзингизни даволаманг — сабабни шифокор аниқласин.

Мутахассис қичишиш ва яллиғланишни бартараф этиш учун маҳаллий воситалар — суртма ёки шамлар буюриши ва уларни қанча муддат қўллашни айтиши мумкин. Бундай воситаларнинг кўпчилиги узоқ муддат ишлатиш учун мўлжалланмаган, шунинг учун курс ва унинг давомийлигини шифокор билан келишиб олган маъқул. Ёш оналар учун туғруқдан кейин геморрой ҳақидаги алоҳида мақола фойдали бўлади.

Покизалик, лекин меъёрида

Геморройда гигиена — стериллик ва агрессив воситалар ҳақида эмас, балки юмшоқлик ҳақида: илиқ сув, эҳтиёткор ҳаракатлар, қуруқ тери ва қулай ички кийим. Бу одатларга ҳар куни амал қилиш осон, кўпчилик улардан келадиган енгилликни анча тез сезади. Ўзингизга уялмасдан ғамхўрлик қилинг ва белгилар ўтмаса, шифокорга боришни орқага сурманг.

Manbalar: 1. van Tol RR, Kleijnen J, Watson AJM, et al. European Society of ColoProctology: guideline for haemorrhoidal disease. Colorectal Dis. 2020;22(6):650–662. 2. Davis BR, Lee-Kong SA, Migaly J, Feingold DL, Steele SR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Dis Colon Rectum. 2018;61(3):284–292.

Геморройда совун билан ювиниш мумкинми?

Мумкин, лекин ҳар бир ҳожатдан кейин эмас. Кунига бир марта ҳидсиз юмшоқ восита етарли, қолган пайтларда тоза салқин ёки илиқ сув кифоя.

Геморройда нам салфеткалардан фойдаланса бўладими?

Баъзан, масалан йўлда. Спирциз ва ҳидсиз салфеткаларни танланг, терини ишқаламанг, босиб қуритинг; уйда эса сув билан ювинган маъқул.

Ўтирма ванналарни кунига неча марта қилиш керак?

Одатда кунига бир неча марта 10–15 дақиқадан, айниқса ҳожатдан кейин қилиш маслаҳат берилади. Сув иссиқ эмас, илиқ бўлиши керак, унга ҳеч нарса қўшилмайди.

Геморройда орқа тешик атрофи нега қичийди?

Терини намлик, шиллиқ ва нажас излари, шунингдек ишқаланиш ва хушбўй воситалар таъсирлантиради. Яхши гигиенада ҳам қичишиш ўтмаса, шифокорга кўрининг: сабаби бошқа касалликлар бўлиши ҳам мумкин.