Gemorroyning birinchi belgilari: e'tiborsiz qoldirib bo'lmaydigan alomatlar

2026-10-04

• Gemorroyning eng ko'p uchraydigan belgilari — hojatdan keyin och qizil qon, qichishish, noqulaylik va orqa teshik yonidagi bo'rtiqlar.
• Shunga o'xshash alomatlar anal yoriq, poliplar va boshqa ichak kasalliklarida ham bo'ladi, shuning uchun proktolog ko'rigi kerak.
• Erta bosqichda kletchatka, suv, harakat, kuchanmaslik va hojatxonada uzoq o'tirmaslik yordam beradi.
• Ko'p qon ketishi, qora najas, isitma yoki kuchli og'riq — shoshilinch yordam uchun sabab.
• Proktolog ko'rigi bir necha daqiqa davom etadi, undan uyalish shart emas.

Hojatxona qog'ozida bir tomchi och qizil qon, odatiy bo'lmagan qichishish yoki mashinada uzoq yo'l yurgandan keyin «nimadir ortiqcha» bordek his. Ko'pchilik bunday belgilarni sezadi, xijolat tortadi va kutishga qaror qiladi: o'zi o'tib ketar, buning ustiga bu haqda hatto yaqinlarga gapirish ham noqulay.

Holbuki, proktolog bunday shikoyatlarni har kuni eshitadi va uning uchun bu oddiy tibbiy masala — terapevt uchun tomoq og'rig'i qanday bo'lsa, shunday. Gemorroy belgilarini qanchalik erta aniqlasangiz, ular bilan kurashish shunchalik oson bo'ladi. Nimalarga e'tibor berish, qaysi alomatlar shoshilinch yordamni talab qilishi va o'zingiz nima qila olishingiz haqida gaplashamiz.

Gemorroy o'zi nima?

Har bir insonning anal kanalida gemorroy tugunlari bor — ichak tarkibini ushlab turishga yordam beradigan qon tomirli «yostiqchalar». Bu anatomiyaning normal qismi. Gemorroy kasallik sifatida tugunlar kattalashganda, qonaganda, tashqariga tushganda yoki yallig'langanda aytiladi.

Tugunlar ichki — anal kanal ichida, yuqoriroqda joylashgan — va orqa chiqaruv teshigi atrofidagi teri ostida joylashgan tashqi bo'ladi. Bu farq haqida ichki va tashqi gemorroy to'g'risidagi maqolada batafsil yozganmiz. Bu shakllarning alomatlari biroz farq qiladi, shuning uchun ularni tartib bilan ko'rib chiqamiz.

Gemorroyning qaysi birinchi belgilari ko'proq uchraydi?

Erta bosqichda alomatlar odatda kuchsiz bo'ladi va vaqti-vaqti bilan, ayniqsa ich qotishi, uzoq o'tirish yoki to'kin dasturxondan keyin paydo bo'ladi. Quyidagilarni sezsangiz, e'tibor bering:

• Hojatdan keyin och qizil qon: qog'ozdagi iz, unitazdagi tomchilar yoki najas yuzasidagi chiziqlar. Ko'pincha bu og'riqsiz kechadi va ichki tugunlarga xos.
• Orqa teshik sohasida qichishish, achishish va namlik — ularni shilliq modda va terining ta'sirlanishi keltirib chiqaradi.
• Noqulaylik va ichak to'liq bo'shamagandek his, go'yo ichkarida nimadir qolgandek.
• Kuchanganda tugunlarning tashqariga tushishi. Avvaliga ular o'z joyiga o'zi qaytadi, keyinroq ularni qo'l bilan joyiga solishga to'g'ri keladi.
• Gigiyena paytida qo'lga unnaydigan, orqa teshik chetidagi yumshoq bo'rtiqlar.

Tugunlarning tushishini shifokorlar I dan IV gacha bo'lgan darajalar bilan tavsiflaydi: faqat qonaydigan tugunlardan doim tashqarida turadiganlarigacha. Daraja davolashni tanlashga yordam beradi, lekin uni faqat mutaxassis ko'rik paytida aniqlay oladi.

Ichki gemorroyni tashqisidan sezgilarga qarab qanday ajratish mumkin?

Ichki tugunlar odatda og'rimaydi: bu sohadagi shilliq qavatda og'riq retseptorlari kam. Ularning asosiy belgilari — qon va tashqariga tushish. Tashqi tugunlar sezgir teri ostida joylashgan, shuning uchun ko'proq qichishish, o'tirganda va yurganda noqulaylik beradi.

Alohida holat — tashqi tugun trombozi. To'satdan qattiq, og'riqli, ko'kimtir-qizg'ish bo'rtiq paydo bo'ladi, o'tirish qiyinlashadi. Bu hayot uchun xavfli emas, lekin juda noxush, shuning uchun proktologga dastlabki kunlarda murojaat qilgan ma'qul: bu davrda yordam berish ancha oson.

Nega o'zingizga o'zingiz tashxis qo'ymasligingiz kerak?

Qon, qichishish va noqulaylik faqat gemorroyda bo'lmaydi. Shunga o'xshash shikoyatlarni anal yoriq, poliplar, ichakning yallig'lanish kasalliklari, infeksiyalar va kamroq hollarda yo'g'on ichak o'smalari ham beradi. Bu holatlarning ko'pchiligi erta bosqichda yaxshi davolanadi — lekin faqat o'z vaqtida aniqlansa.

Shuning uchun Yevropa va Amerika gemorroy bo'yicha tavsiyalari ko'rikdan boshlanadi: shifokor qon aynan tugunlardan kelayotganiga ishonch hosil qilishi kerak. Yoshi kattaroq odamlarga, shuningdek ich kelishi odatiy tartibi o'zgarganda yoki qarindoshlarda ichak kasalliklari bo'lganda qo'shimcha ravishda kolonoskopiya buyurilishi mumkin.

Gemorroyning birinchi belgilarida nima qilish kerak?

Qabulni kutayotgan bo'lsangiz yoki shifokor boshlang'ich bosqichni tasdiqlagan bo'lsa, yordamning asosi — ichakni ehtiyot qilish. Bu choralarni barcha soha qo'llanmalari tavsiya qiladi:

1. Ratsionga kletchatka qo'shing: sabzavot, meva, ko'kat, mosh va no'xat kabi dukkaklilar, butun donli non. Qorin dam bo'lmasligi uchun uni asta-sekin ko'paytiring.
2. Kun davomida yetarlicha suv iching. Yumshoq najas uchun dasturxon atrofidagi choyning o'zi odatda kamlik qiladi.
3. Kuchanmang va hojatxonada uzoq o'tirmang. Telefonni eshik ortida qoldiring: unitazda uzoq o'tirish tugunlarga qon oqimini kuchaytiradi.
4. Hojatdan keyin salqin yoki iliq suv bilan yuvining va terini quruq qog'oz bilan ishqalamasdan, yumshoq qilib artib oling.
5. 10–15 daqiqalik iliq o'tirma vannalar qichishish va noqulaylikni yaxshi tinchlantiradi.
6. Ko'proq harakat qiling: piyoda yurish ichak faoliyatini va kichik chanoqdagi qon aylanishini yaxshilaydi.

Proktolog qabuli qanday o'tadi va undan qo'rqish kerakmi?

Bu eng ko'p uchraydigan xavotirlardan biri, shuning uchun sizni nima kutayotgani haqida qisqacha. Shifokor shikoyatlar, ovqatlanish va ich kelishi haqida so'raydi, so'ng orqa chiqaruv teshigi sohasini ko'zdan kechiradi va barmoq bilan tekshiradi. Ko'pincha qo'shimcha ravishda anoskopiya — kichik naycha yordamida anal kanalni ko'rish — o'tkaziladi. Bularning barchasi bir necha daqiqa davom etadi va odatda kuchli og'riq bermaydi.

Mutaxassis bunday masalalar bilan har kuni ishlaydi, bu yerda uyaladigan narsa yo'q. Shifokorlar eng ko'p uchraydigan qo'rquv va afsonalar haqida nima deyishini oldindan bilmoqchi bo'lsangiz, gemorroy haqida oddiy so'zlar bilan ekspert intervyusini o'qing.

Qo'zg'alish paytida o'zingizga qanday yordam berish mumkin?

O'tkir gemorroyda shifokor mahalliy vositalar, og'riqsizlantirish va venotonik preparatni tavsiya qilishi mumkin. Flebodia 600 (diosmin 600 mg) boshqa ko'rsatmalar qatori o'tkir gemorroyning simptomatik terapiyasi uchun ham ko'rsatilgan. Yo'riqnomaga ko'ra bu holatda kuniga 2–3 tabletka ovqat paytida qabul qilinadi. Bir necha kunlik davolashdan keyin ham alomatlar saqlansa, shifokorga murojaat qilish kerak.

Preparat 18 yoshgacha va emizish davrida qo'llanilmaydi, homiladorlikning birinchi uch oyligida qarshi ko'rsatilgan, keyingi muddatlarda esa faqat shifokor tavsiyasi bilan qabul qilinishi mumkin. Qarshi ko'rsatmalarning to'liq ro'yxati rasmiy yo'riqnomada keltirilgan. Qo'llashdan oldin yo'riqnoma bilan tanishib chiqing va mutaxassis bilan maslahatlashing.

Asosiysi

Gemorroy belgilari — uyalish uchun emas, balki o'zingizga e'tiborli bo'lish uchun sabab. Yumshoq najas, harakat va suv erta bosqichdayoq ko'p narsani hal qiladi, proktolog ko'rigi esa asosiy xavotirni yo'qotadi: bu haqiqatan gemorroymi yoki boshqa narsami. Foydali tafsilotlar «Gemorroy haqida eng muhim narsalar» maqolasida. O'zingizga hozirdan g'amxo'rlik qiling — shunda katta muammoning oldini olish ehtimoli yuqori.

Manbalar: 1. van Tol RR, Kleijnen J, Watson AJM, et al. European Society of ColoProctology: guideline for haemorrhoidal disease. Colorectal Dis. 2020;22(6):650–662. 2. Davis BR, Lee-Kong SA, Migaly J, Feingold DL, Steele SR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Dis Colon Rectum. 2018;61(3):284–292. 3. Flebodia 600 preparatini tibbiyotda qo'llash bo'yicha yo'riqnoma (O'zbekiston Respublikasi).

• Ichki va tashqi gemorroy
• Gemorroy haqida eng muhim narsa
• Gemorroyni davolashda og'riqsizlantirish